- 657 Sayılı Kanun Görevde Yükselme Şartları
- 4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında İşçilerin Görevde Yükselme Durumu
- Görevde Yükselme Sınavı Süreci
- Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Memur görevde yükselme şartları nelerdir?
- 4D işçiler görevde yükselebilir mi?
- Görevde yükselme sınavı kaç yılda bir yapılır?
- Görevde yükselme için hizmet süresi nasıl hesaplanır?
- 657 sayılı kanun 68/B maddesi kimleri kapsamaz?
- Görevde yükselme sınavına kaç kere girilir?
- Sözleşmeli personel görevde yükselebilir mi?
- Görevde yükselme sınavı konuları nelerdir?
- Memurdan işçi kadrosuna geçiş mümkün mü?
- Görevde yükselme sonrası maaş ne kadar artar?
- Alt görevde çalışma şartı ne demektir?
- Görevde yükselme ile kademe ilerlemesi aynı mı?
- Disiplin cezası görevde yükselmeyi etkiler mi?
- Görevde yükselme yedek listesi ne işe yarar?
- İki yıllık yüksekokul mezunları görevde yükselebilir mi?
Kamu personelinin kariyer gelişiminde en önemli adımlardan biri olan görevde yükselme, hem memurlar hem de işçiler için farklı düzenlemelere tabidir. Bu kapsamlı rehberde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurların görevde yükselme şartları, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi 4D işçilerin durumu ve görevde yükselme sınavı başvuru koşulları hakkında bilmeniz gereken her şeyi detaylıca ele alacağız.
657 Sayılı Kanun Görevde Yükselme Şartları
Görevde Yükselme Nedir?
Görevde yükselme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘na tabi kamu personelinin liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde daha üst görevlere atanması sürecidir. Memurların sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlayan bu sistem, kamu hizmetlerinin verimliliğini artırmayı hedefler.
657 Sayılı Kanun 68/B Maddesi Hizmet Süresi Şartları
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘nun 68/B maddesi, derece yükselmesi için gereken süre kaydı aranmaksızın 1, 2, 3 ve 4. derece kadrolara atanabilme koşullarını düzenler. Ancak bu madde Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı personelini kapsamamaktadır.
Derece Bazında Hizmet Süresi Gereksinimleri:
1. Derece Kadrolara Atanma Şartları:
- Ek göstergesi 5300 ve yukarısı için: En az 12 yıl hizmet süresi
- Ek göstergesi 5300’den düşük olanlar için: En az 10 yıl hizmet süresi
- 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olmak zorunlu
2. Derece Kadrolara Atanma Şartları:
- Ek göstergesi 5300’den düşük olanlar için: En az 10 yıl hizmet süresi
- 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olmak zorunlu
3. ve 4. Derece Kadrolara Atanma Şartları:
- 4 yıllık yükseköğrenim mezunları için: En az 8 yıl hizmet süresi
- 4 yıldan az süreli yükseköğrenim mezunları için: 10 yıl hizmet süresi (8 yıl + 2 yıl ek süre)
Hangi Hizmet Süreleri 68/B Kapsamında Değerlendirilir?
Görevde yükselme hizmet süresi hesaplaması yapılırken aşağıdaki süreler dikkate alınır:
- 217 sayılı KHK kapsamındaki kurumlarda fiilen çalışılan sürelerin tamamı
- Yasama Organı üyeliği süreleri
- Belediye başkanlığı ve il genel meclisi üyeliği süreleri
- Kanunlarla kurulan fonlarda geçen süreler
- Muvazzaf askerlik süresi (yedek astsubaylık ve yedek subaylık dahil)
- Uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı
- Yükseköğrenim sonrası özel sektörde veya serbest meslek çalışması: Üst kademe yöneticiler için tamamı, diğerleri için en fazla 6 yıl
Görevde Yükselme Sınavı Genel Şartları
Kamu kurumları görevde yükselme sınavına başvuru için aşağıdaki genel şartları taşımak gerekir:
- 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresine sahip olmak
- İlan edilen kadro için belirlenen öğrenim düzeyine sahip olmak
- Alt görevlerde belirlenen süre kadar çalışmış olmak (genellikle en az 2 yıl)
- İlan edilen kadro için kurumda belirlenen süre kadar (genellikle en az 1 yıl veya 6 ay) çalışmış olmak
- Görevde yükselme sınavında başarılı olmak
- Son dört yıl içinde disiplin cezası almamış olmak
Memur Görevde Yükselme Unvan Grupları
Görevde yükselme yönetmeliklerine göre kamu kurumlarında farklı unvan grupları bulunmaktadır:
Yönetim Hizmetleri Grubu:
- Genel Müdür Yardımcısı
- Daire Başkanı
- Şube Müdürü
- Şef
İdari Hizmetler Grubu:
- Uzman
- Sayman
- Bilgisayar İşletmeni
- Memur
- Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
- Sekreter
Teknik Hizmetler Grubu:
- Mühendis
- Mimar
- Şehir Plancısı
- Tekniker
- Teknisyen
4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında İşçilerin Görevde Yükselme Durumu
4D Sürekli İşçiler Görevde Yükselebilir Mi?
4857 sayılı İş Kanunu‘na tabi sürekli işçiler (4D işçileri) için görevde yükselme konusu, memurlardan tamamen farklı düzenlemeye tabidir. Yasal çerçevede net bir şekilde belirtilmesi gerekir: 4D işçiler genel anlamda görevde yükselme sınavlarına giremezler.
4D İşçilerin Yasal Statüsü
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesine göre, kamu hizmetleri memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. 4D kapsamındaki işçiler hakkında 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz, bu işçiler 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabidir.
Sürekli İşçi Ünvan Değişikliği Mümkün Mü?
4857 sayılı İş Kanunu’nda işçilerin görevde yükselme veya unvan değişikliği konusunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Genel kural olarak:
- Sürekli işçiler aynı unvanla emekli olana kadar çalışır
- Kurum içi görev değişikliği yapılabilir (güvenlik görevlisinden şoförlüğe gibi)
- Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik 657 sayılı Kanuna tabi memurları kapsar, işçileri kapsamaz
İstisna Durumlar
Bazı özel idareler ve belediyeler, kendi kurum içi özel yönetmelikleriyle sürekli işçilere sınırlı ünvan değişikliği imkanı tanıyabilmektedir. Örneğin:
- Çankırı İl Özel İdaresi gibi bazı kurumlar işçi ünvan değişikliği yönetmeliği çıkarmıştır
- Bu tür uygulamalar kurumdan kuruma değişir ve çok sınırlıdır
- Ancak bu durum genel bir hak değildir, özel düzenleme gerektirir
4D İşçilerin Nakil Durumu
4857 sayılı İş Kanunu’na göre, sürekli işçilerin bir kamu kurumundan başka bir kamu kurumuna naklen geçişi mümkün değildir. İşçilerin çalışma ilişkisi iş sözleşmesine dayandığı için, farklı bir kurumda çalışmak isteyen işçi:
- Mevcut kurumdan istifa etmeli
- Yeni kuruma yeni baştan başvuru yapmalı
- Hizmet süresi devamlılığı sağlanamaz
İstisna: Engellilik durumu olan işçiler ve yakınları için kurum içinde yer değiştirme hakkı tanınmıştır. (Engelli Kamu İşçisi Tayin Olabilir mi?)
Görevde Yükselme Sınavı Süreci
Görevde Yükselme Başvuru Şartları
Memur görevde yükselme başvurusu yapabilmek için:
- İlan tarihi itibarıyla gerekli hizmet süresini tamamlamış olmak
- Başvuru son günü itibarıyla öğrenim şartını taşımak
- Alt görevlerde belirtilen süreyi doldurmuş olmak
- İlan edilen kadroya ait özel şartları sağlamak
- Aynı sınava sadece bir unvan için başvuruda bulunabilme
Görevde Yükselme Sınavı Nasıl Yapılır?
Kamu personeli görevde yükselme sınavı süreci şu adımlardan oluşur:
- İlan Aşaması: Kurum tarafından boş kadroların duyurusu
- Başvuru: Belirlenen süre içinde (genellikle 15-20 gün) başvuru
- Ön Değerlendirme: Şartları taşıyan adayların belirlenmesi
- Yazılı Sınav: Çoktan seçmeli test şeklinde (genellikle 50-100 soru)
- Sonuçların İlanı: Başarı puanlarına göre sıralama
- Tercih: Başarılı adayların kadro tercihi
- Atama: Başarı sıralamasına göre atamaların yapılması
Görevde Yükselme Sınavı Konuları
Görevde yükselme sınavı müfredatı genellikle şu konuları kapsar:
Ortak Konular:
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (ilgili pozisyonlar için)
- İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
Branş Konuları:
- İlan edilen görevin özel konuları
- Mesleki bilgi ve uzmanlık gerektiren konular
Görevde Yükselme Başarı Puanı Hesaplama
Görevde yükselme sınavı puan hesabı her kurumun yönetmeliğine göre değişiklik gösterebilir. Genel formül:
Başarı Puanı = (Yazılı Sınav Puanı × Ağırlığı) + (Hizmet Puanı × Ağırlığı) + (Öğrenim Puanı × Ağırlığı)
Örnek ağırlıklar:
- Yazılı Sınav: %70-80
- Hizmet Süresi: %10-20
- Öğrenim Durumu: %5-10
Görevde Yükselme İle İlgili Önemli Noktalar
2021/14 Sayılı Tasarruf Genelgesi Etkisi
2021 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesi, 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi uygulamalarını kısıtlamıştır:
- Yönetici kadroları haricinde 68/B uygulaması durdurulmuştur
- Bu durum Danıştay kararlarıyla tartışmalı hale gelmiştir
- Bazı personel lehine iptal kararları verilmiştir
- Hak kazanılmış sürelerin korunması gerektiği belirtilmiştir
Görevde Yükselme ve Derece Yükselmesi Farkı
Derece yükselmesi: Memurların belirli sürelerde otomatik olarak bir üst dereceye geçmesi (her 3 yılda bir)
Görevde yükselme: Sınav ve değerlendirme sonucu daha üst bir unvana atanma
Kurumlar Arası Nakil ve Görevde Yükselme
Başka kurumdan gelen memurlar için görevde yükselme şartları:
- Kazanılmış hak dereceleri korunur
- Hizmet süreleri 68/B kapsamında değerlendirilir
- Ancak yeni kurumda belirli süre çalışma şartı aranabilir
- Aynı unvana veya alt unvanlara nakil mümkündür
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Memur görevde yükselme şartları nelerdir?
Memur görevde yükselme için temel şartlar:
- Disiplin cezası almamış olmak
- 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi
- İlan edilen kadroya uygun öğrenim düzeyi
- Alt görevlerde belirtilen süre kadar çalışma
- Görevde yükselme sınavında başarılı olma
4D işçiler görevde yükselebilir mi?
Hayır, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi 4D sürekli işçiler, genel kural olarak görevde yükselme sınavlarına giremezler. Ancak bazı kurumlar özel yönetmeliklerle sınırlı ünvan değişikliği imkanı tanıyabilir.
Görevde yükselme için hizmet süresi nasıl hesaplanır?
Hizmet süresi hesaplama 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesine göre yapılır:
- Yükseköğrenim sonrası özel sektörde çalışma (en fazla 6 yıl)
- Kamu kurumlarında geçen fiili çalışma süreleri
- Askerlik süresi
- Belediye başkanlığı, meclis üyeliği gibi görevler
657 sayılı kanun 68/B maddesi kimleri kapsamaz?
68/B maddesi şu personeli kapsamaz:
- Bu personel kendi özel düzenlemelerine tabidir
- Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı personeli
- Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı personeli
Sözleşmeli personel görevde yükselebilir mi?
Sözleşmeli personel, 657 sayılı Kanun’a tabi memur kadrosuna geçmedikçe görevde yükselme sınavlarına giremez. Önce kadroya geçiş yapmaları gerekir.
Memurdan işçi kadrosuna geçiş mümkün mü?
Memurdan işçiliğe geçiş teorik olarak mümkündür ancak tavsiye edilmez. Memur istifa ederek işçi kadrosuna başvurabilir, ancak tüm memur haklarını kaybeder.
Görevde yükselme sonrası maaş ne kadar artar?
Maaş artışı atanılan derece ve kademeye göre değişir. Genel olarak:
- Ek göstergeler ve makam tazminatları da eklenir
- Şeflik: %15-25 arası artış
- Şube Müdürlüğü: %20-35 arası artış
- Daire Başkanlığı: %30-50 arası artış
Alt görevde çalışma şartı ne demektir?
Alt görevde çalışma şartı, atanılacak görevden bir alt seviyedeki unvanlarda belirli süre (genellikle 2-3 yıl) çalışmış olmak anlamına gelir. Örneğin, şube müdürü olmak için önce şeflik yapmış olmak gibi.
Görevde yükselme ile kademe ilerlemesi aynı mı?
Hayır, farklı kavramlardır:
- Görevde yükselme: Sınav ile daha üst bir unvana atanma
- Kademe ilerlemesi: Her yıl otomatik olarak bir üst kademeye geçiş
Disiplin cezası görevde yükselmeyi etkiler mi?
Evet, son dört yıl içinde disiplin cezası alan personel genellikle görevde yükselme sınavlarına başvuramaz. Ancak cezanın silinmesi durumunda başvuru yapılabilir.
Görevde yükselme yedek listesi ne işe yarar?
Yedek liste, asil adayların atanamaması (istifa, atama şartlarını kaybetme vb.) durumunda 6 ay içinde boşalan kadrolara atama yapılması için kullanılır.
İki yıllık yüksekokul mezunları görevde yükselebilir mi?
Evet, ancak 4 yıllık mezunlara göre ek 2 yıl hizmet süresi şartı vardır. Örneğin, 3-4. derece kadrolara 4 yıllık mezunlar 8 yıl, 2 yıllık mezunlar 10 yıl sonra atanabilir.
Memur ve işçi görevde yükselme konusu, kamu personelinin kariyer planlaması açısından büyük önem taşır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlar, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde görevde yükselme imkanına sahipken, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçiler bu haktan genel olarak yararlanamamaktadır.
Görevde yükselme şartlarını zamanında tamamlamak, sınav hazırlıklarını özenle yapmak ve kurumunuzun özel yönetmeliklerini takip etmek başarı için kritik öneme sahiptir.
Kariyer hedefleriniz doğrultusunda hizmet sürelerinizi planlayın, eğitim seviyenizi geliştirin ve görevde yükselme sınavlarına düzenli olarak hazırlanın. Unutmayın ki kamu yönetiminde ilerleme, bilgi, deneyim ve hazırlık gerektirir.
Görevde yükselme sınavları için kurumunuzun personel dairesi başkanlığını düzenli olarak takip etmenizi ve ilan edilen sınavlara zamanında başvurmanızı öneririz.
